معرفی دریاچه ارومیه | اطلاعات دریاچه ارومیه + عکس

معرفی دریاچه ارومیه | آشنایی با دریاچه ارومیه، اولین دریاچه ای که در دنیا احیا می شود

دریاچه ارومیه از جاهای طبیعی ایران است که عنوان ششمین دریاچه آب شور جهان، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور خاورمیانه و بزرگ‌ترین دریاچه ایران را با خود یدک می‌کشد. علاوه بر این، دریاچه ارومیه محل زندگی بسیاری از حیوانات مهاجر و بومی از جمله فلامینگو، پلیکان، حواصیل و اردک بود و سالانه صدها گردشگر را به خود جلب می‌کرد که ضمن تماشای این دریاچه زیبا به‌دنبال استفاده از خواص درمانی لجن و آب دریاچه آن بودند. در ادامه به معرفی این دریاچه می پردازیم.

معرفی دریاچه ارومیه | آشنایی با دریاچه ارومیه، اولین دریاچه ای که در دنیا احیا می شود

دریاچه ارومیه، ششمین دریاچه آب شور جهان و بزرگ ترین دریاچه آب شور خاورمیانه است که زیبایی منحصر به فرد خود را دارد. دریاچه ارومیه دارای سواحل زیبای ماسه‌ای، صخره‌ای و لجنی در دور دریاچه، حدود ۱۰۲ جزیره منحصربه‌فرد، انواع گوناگون پرندگان و پستانداران و... است. افسوس که امروزه دریاچه ارومیه در شرایط خوبی نیست. دریاچه ارومیه از اواسط دهه ۱۳۸۰ شمسی شروع به خشک شدن کرد و در مدت کمی وسعت آن به شدت کاهش یافت اما اکنون در طرح های احیا قرار گرفته است. امید است تا به زودی قلب آذربایجان به تپش بیفتند و رونق بگیرد.

دریاچه ارومیه

معرفی دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه بزرگ‌ ترین آبگیر دائمی در آسیای غربی و از جاهای دیدنی ارومیه است که آب آن از ۶۰ رودخانه نظیرزرینه ‌رود، باراندوز، شهرچای، نازلو سیمینه‌رود، تلخه‌رود، گادر و زولا تامین می‌شود و بسیار شور است. سیمینه رود و زرینه رود از بزرگ‌ترین رودخانه‌های حوضه آبریز دریاچه هستند که نقش بسزایی بر میزان آب دریاچه دارند. بارش برف و باران و چشمه‌های درون دریاچه نیز در تامین آب دریاچه موثر بوده‌اند. متاسفانه، با توجه به شوری آب دریاچه ارومیه و اینکه در انتهای حوضه قرار دارد، بخش زیادی از آب‌های ورودی به آن به‌سرعت تبخیر می‌شود. به‌عنوان مثال، دو جزیره اشک و کبودان به‌شدت تحت‌تاثیر خشک‌شدن دریاچه ارومیه قرار گرفته و بسیاری از گونه‌های حیات‌وحش خود را از دست داده‌اند. این جزایر زمانی زیستگاه اصلی دو گونه مهم گوزن زرد ایرانی و قوچ و میش ارمنی بودند که به‌دلیل شرایط نامناسب دریاچه در سال‌های اخیر، در معرض خطر قرار گرفته‌اند.

دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه گاهی اوقات به رنگ سرخ و نارنجی درمی‌آید که این موضوع در نتیجه فعالیت موجودات میکروسکوپی در داخل آن است. در واقع با کاهش آب دریاچه و متعاقبا افزایش غلظت نمک، تعداد این موجودات افزایش می‌یابد که به پررنگ‌ترشدن سرخی دریاچه می‌انجامد.

دریاچه ارومیه

با توجه به اهمیت اکولوژیکی، تنوع زیستی منحصربه‌فرد گیاهی و جانوری و وجود جوامع بومی، دریاچه ارومیه از سال ۱۳۴۶ منطقه حفاظت‌شده اعلام شد و یونسکو در سال ۱۳۵۵ آن را به‌عنوان یکی از ۵۹ ذخیره‌گاه زیست کره دنیا و پارک ملی معرفی کرد. پارک ملی دریاچه ارومیه تقریبا ۱۰۲ جزیره دارد که جزیره شاهی بزرگ‌ترین و تنها جزیره مسکونی دریاچه محسوب می‌شود. برخی از جزایر دور از دسترس مردم قرار دارند و از همین رو دارای اکوسیستمی غنی هستند.

دریاچه ارومیه

ارومیه کجاست؟

دریاچه ارومیه در ۲۱ کیلومتری شرق ارومیه، در شمال غرب ایران و در مرز دو استان آذربایجان غربی و شرقی قرار گرفته است.

آدرس دریاچه ارومیه : مرز استان آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی.

دریاچه ارومیه

تاریخچه دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه در کتیبه‌های سده نهم پیش از میلاد بارها با نام «چی‌چست» آمده است؛ از جمله کتیبه شلمنسر سوم پادشاه آشوری که طبق آن، دو قوم پرسواه و ماتای در ساحل این دریاچه زندگی می‌کردند. منائیان نیز این دریاچه را به‌عنوان مرکز پادشاهی انتخاب کرده بودند و بیش از یک قرن بر این منطقه تسلط داشتند. بسیاری از دولت‌های حاکم بر ایران در سال‌های پس از میلاد، با استقرار نیروهای کشتیرانی خود از این منطقه مهم محافظت می‌کردند. با توجه به وضعیت آب‌وهوایی، شوری آب و وزش باد، شرایط عبور کشتی‌ها در دریاچه دشوار بود و کشتیرانی در آن به مهارت خاصی نیاز داشت. به همین دلیل فقط مردم بومی توانایی این کار را داشتند و همین امر از منابع درآمدی بسیار مهم در آن زمان محسوب می‌شد. پیشینه این موضوع را می‌توان در زمان قاجار نیز دید که نیروهای دریانوردی فرانسوی برای تصاحب امتیاز کشتیرانی در دریاچه، مبالغ هنگفتی به دولت می‌پرداختند. تبادل امتیازات کشتیرانی تا دوران پهلوی ادامه داشت؛ هرچند بیشتر درآمد تجارت از طریق دریاچه یا منابع آن در اختیار دولت‌های خارجی قرار می‌گرفت.

دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه در شمال غرب ایران قرار دارد و با اینکه روزگاری دومین دریاچه بزرگ آب ‌شور دنیا محسوب می‌شد، از اواسط دهه ۸۰ شمسی به‌تدریج کم‌آب و خشک شد؛ به‌طوری که در سال ۱۳۹۴ حدود ۸۸ درصد از مساحت دریاچه کاهش یافت. جالب اینکه مساحت دریاچه ارومیه در سال ۱۳۷۷ به پنج هزار کیلومتر مربع می‌رسید و از همین جهت عنوان بیست و پنجمین دریاچه دنیا از لحاظ مساحت را از آن خود کرده بود. با این وجود، چندین دهه خشک‌سالی پیاپی، استفاده از منابع آبی حوضه آبریز دریاچه برای سدسازی و آبیاری مزارع، افزایش دمای هوا در تابستان و افزایش تبخیر و همچنین افزایش تقاضای آب در بخش کشاورزی، ساخت‌وسازهای بی‌رویه، باعث تسریع روند خشک‌شدن دریاچه شده‌اند. حجم آب دریاچه در سال ۱۳۷۸ به ۳۰ میلیارد مترمکعب می‌رسید که این رقم در سال ۱۳۹۲ به نیم میلیارد مترمکعب تقلیل یافت. علاوه بر این، مساحت دریاچه در سال ۱۳۷۸ رقمی معادل ۵۰۰۰ کیلومتر مربع بود که در سال ۱۳۹۲ به یک‌دهم یعنی ۵۰۰ کیلومتر مربع رسید.

دریاچه ارومیه

احیا دریاچه ارومیه

با توجه به روند افزایشی نرخ بارندگی در این منطقه، امیدها برای احیای کامل دریاچه ارومیه بیشتر شده است. بر اساس آخرین داده‌های مرکز ملی پایش و هشدار خشکسالی، میزان بارندگی در کشور در سال زراعی ۱۳۹۷ نسبت به سال قبل از آن با رشد چشمگیری به ۳۱۴٫۵ میلی‌متر رسید که از رشد ۹۵٫۹ درصدی حکایت داشت. هرچند، این بارندگی دائمی نیست و با رسیدن ماه‌های گرم سال، بخشی از آب دریاچه مجددا تبخیر می‌شود. گسترش پوشش گیاهی در جزایر و پارک ملی دریاچه ارومیه و حفاظت از محیط زیست ضلع جنوب شرقی، از جمله برنامه‌هایی است که برای احیای دریاچه در نظر گرفته شده است. اگرچه نوسانات سطح دریاچه همیشه بخشی جدایی‌ناپذیر از آن بوده است و بر تنوع گیاهان و گونه‌های دریایی دریاچه تاثیر می‌گذارد؛ اما برنامه‌ها و پروژه‌های زیست محیطی اخیر در دریاچه ارومیه به‌معنای بهره‌برداری بیشتر از چنین اکوسیستم شکننده‌ای نخواهد بود. در واقع، برای به حداقل رساندن مداخلات انسانی در دریاچه و اکوسیستم‌های مرتبط و همچنین کاهش تهدیدها، به برنامه‌های مرمتی منطقی‌تری نیاز است.هم‌زمان با انتشار اخبار خشک شدن ۸۸ درصد از دریاچه ارومیه، کارشناسان هشدار دادند که اگر کاری برای احیای آن انجام نشود، جمعیت ساکن در کنار دریاچه به‌دلیل طوفان شن و گرد و غبار مجبور به مهاجرت خواهند شد. رئیس اداره محیط زیست نیز اعلام کرده بود که با خشک‌شدن دریاچه ارومیه، شهر تبریز باید تخلیه شود. با این وجود، پس از چندین سال نگرانی، سطح آب دومین دریاچه نمک جهان بالا آمد و از خشک‌شدن فاصله گرفت.

دریاچه ارومیه

از زمان شروع عملیات احیای دریاچه از سال ۱۳۹۴ تاکنون بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان اعتبار برای آن تخصیص یافته است. برنامه نجات دریاچه زمانی آغاز شد که سطح ارومیه فقط ۵۰۰ کیلومتر مربع بود و تنها بخش بسیار ناچیزی از ۵۰۰۰ هزار کیلومتر مربع مساحت کل دریاچه در بهترین دورانش را تشکیل می‌داد. در طی احیای دریاچه، مساحت آن در سال ۱۳۹۶ به ۲,۳۰۰ کیلومتر مربع و در سال ۱۳۹۸ به ۳,۲۱۴ کیلومتر مربع افزایش یافت.با‌ این همه، دریاچه ارومیه راهی طولانی پیش رو دارد و هدف نهایی ستاد احیای دریاچه، افزایش سطح آب آن به بیش از ۱,۲۴۷ متر است که همچنان به تلاش‌های اساسی نیاز دارد. جالب است بدانید که تراز دریاچه در اوایل بهار ۱۳۹۸ حدود ۱,۲۷۰ متر و ۹۴ سانتی‌متر بود که در اوایل سال ۱۳۹۹ به رقم ۱,۲۷۱ متر و ۵۲ سانتی‌متر رسید. حجم آب دریاچه ارومیه نیز طی یک سال با رشدی ۶۵ درصدی، چهار میلیارد و ۷۰ میلیون مترمکعب شده است. وسعت دریاچه با افزایش بیش از ۴۷۰ کیلومترمربعی نسبت به سال گذشته، اکنون دو هزار و ۹۷۸ کیلومتر مربع است. در حال حاضر ۶۰ درصد سطح دریاچه ارومیه، عمقی کمتر از ۶۰ سانتی‌متر دارد.

دریاچه ارومیه

بر اساس پیش‌بینی کارشناسان محیط زیست، خشک شدن دریاچه ارومیه باعث تغییر محیط زیست منطقه می‌شود و هوای معتدل منطقه به هوای گرمسیری مملو از بادهای نمکی تغییر خواهد کرد. علاوه بر این، بسیاری از آلودگی‌های صنعتی و مواد سمی کشاورزی وارد آب‌های مرتبط با دریاچه می‌شوند و پس از خشکی دریاچه منجر به بروز بیماری‌های تنفسی برای مردم منطقه خواهند شد. ضمن اینکه خشک‌شدن احتمالی دریاچه می‌تواند باعث بارش باران نمک در بسیاری از استان‌های همجوار شود و متعاقبا به آوارگی ۱۳ میلیون نفر بینجامد.

عمق دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه با طول و عرض ۱۴۰ و ۵۵ کیلومتر، دارای ۱۶ متر عمق است.

دریاچه ارومیه درست مثل بیشتر دریاچه‌های جهان دارای جزیره‌های متعددی است که تعدادشان به ۱۰۲ مورد می‌رسد. جزایر اشک، کبودان و شاهی به‌عنوان بزرگ‌ترین و مهم‌ترین جزایر دریاچه هستند؛ هرچند جزایر کوچک و بزرگ زیادی همچون جزیره آتش، آذر، آذین، اردشیر، اسپیر، اشکو، امید، کاظم داشی، تنجک، توس، چشمه کنار، زاغ، شبدیز، سنگو، کفجه نوک، گیو و... نیز در گوشه‌وکنار این دریاچه خودنمایی می‌کنند. جزیره شاهی تنها بخش مسکونی دریاچه ارومیه است که هفت روستا دارد.حیات‌وحش دریاچه ارومیه در هیچ نقطه‌ای از کشور نظیر ندارد؛ به‌طوری که از ۵۳ گونه پستاندار آذربایجان غربی، ۲۳ گونه از جمله قوچ و میش ارمنی و گوزن زرد ایرانی در پارک ملی دریاچه ارومیه زندگی می‌کنند. جزیره کوهستانی کبودان، زیستگاه منحصربه‌فردی برای زندگی و زادآوری قوچ و میش ارمنی به حساب می‌آید. ۱۱۵ گونه پرنده نظیر پلیکان سفید، عقاب طلایی، فلامینگو، کرکس مصری، اردک مرمری، اردک سرسفید، اردک سر حنایی و غیره نیز در جزایر این پارک حضور دارند.آرتمیا یکی از هفت گونه آرتمیای دو جنسی جهان است که یک گونه آن با نام آرتمیا ارومیانا در آب شور این دریاچه یافت می‌شود. از کاربردهای متعدد آرتمیا می‌توان به پرورش ماهی و میگو و منبع غذایی پرندگانی مانند فلامینگو اشاره کرد. علاوه بر این، ۱۰ گونه مارمولک و سه گونه دوزیست در حوضه آبریز پارک ملی دریاچه ارومیه زیست می‌کنند. با توجه به شوری بسیار زیاد دریاچه، هیچ نوع ماهی در آن وجود ندارد.

دریاچه ارومیه

بر اساس گزارش‌ها، نمودار حضور گونه‌های جانوری در دریاچه سیر صعودی پیدا کرده است و سالانه حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از آن‌ها به دریاچه برمی‌گردند و به زندگی خود در این مکان ادامه می‌دهند. در این میان تعداد پرندگان، آرتمیا، غازسانان و اردک‌سانان و به‌خصوص آنقوت نسبت به سال‌های قبل به‌تدریج رو به افزایش است. پرندگان آبزی مهاجر و گونه‌های کنار‌ آب‌چر برای گذراندن زمستان راهی دریاچه می‌شوند و ازاین‌رو دریاچه ارومیه دارای اهمیت بین‌المللی است. دریاچه ارومیه از ارزشمندترین زیست‌بوم‌های آبی کشور به حساب می‌آید که حدود ۵۵۰ گونه گیاهی یک‌ساله و چندساله را در خود جای داده است. پوشش گیاهی دریاچه ارومیه علاوه بر پوشش گیاهی جزایر، اغلب شامل گونه‌های خشکی‌دوست، شورپسند و آبزی می‌شود. تاکنون ۱۷۷ گونه‌های گیاهی پیرامون دریاچه و ۱۷۴ گونه‌ در جزایر شناسایی شده است که گیاهان خانواده کاسنی و خانواده گندمیان بزرگ‌ترین خانواده گیاهی اطراف دریاچه هستند.تنوع گونه‌های درختی و درختچه‌ای جزیره اشک بیشتر از اراضی اطراف دریاچه است؛ ضمن اینکه گونه‌های شورپسند و علف‌های هرز در اطراف دریاچه بیشتر پیدا می‌شود.

نام های دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه در طول قدمت تاریخی زیادش، به اسامی مختلفی نامیده شده است؛ به‌طوری که در زبان پارسی کهن به آن «چی‌چست» به‌معنای «درخشنده» می‌گفتند. دریاچه کبودان (دریاچه آبی) نیز از اسامی آن بوده است که اکنون یکی از جزایر دریاچه به این نام خوانده می‌شود. برخی از اقوام ارمنی ساکن در ایران آن را «کپوتان» به‌معنای «عاریه» نامیده بودند. در میان نام‌های قدیم دریاچه، نام‌های دریای شاهی و شور دریا نیز به چشم می‌خورد. اصطخری از دریاچه ارومیه با عنوان دریاچه «شراه» به‌معنی دریاچه مخالفان نیز یاد کرده است که علت این موضوع به اقامت فرقه‌‌ای از خوارج در سواحل آن برمی‌گشت. از نام‌های معاصر آن می‌توانی رضائیه اشاره کرد که در هنگام سلطنت رضاشاه به افتخار وی نام‌گذاری شد. با انقلاب اسلامی ایران، نام دریاچه مجددا به ارومیه تغییر کرد که در زبان آذری به آن «ارومو گولو» می‌گویند.

دریاچه ارومیه

جاذبه های دریاچه ارومیه

پیش از خشک‌شدن دریاچه ارومیه، قایق‌سواری و تماشای جزایر آن، یکی از تفریح‌های اصلی گردشگران بود که کم‌کم‌رنگ باخت؛ اما اکنون که آب دریاچه در حال بالاآمدن است، این تفریح دوباره جان گرفته است. گردشگران علاقه‌مندان برای قایق‌سواری باید به بندر شرفخانه بروند که در مسیر سلماس به تبریز قرار دارد. 

منطقه کاظم داشی که در ساحل غربی دریاچه قرار دارد تا قبل از اتفاق‌های ناخوشایندی که برای دریاچه بیفتد، به‌شکل شبه جزیره به‌نظر می‌رسید. این منطقه که از جاهای دیدنی استان آذربایجان غربی محسوب می‌شود، به‌خصوص در فصل رویش شقایق‌های وحشی، بسیار دیدنی است و می‌تواند گزینه‌ای عالی برای عکاسی باشد. تماشای غروب خورشید در کنار دریاچه نیز چنان جذابیتی دارد که اغلب سوژه عکاسی گردشگران می‌شود.

یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد دریاچه، خواص گل‌ولای کف دریاچه است که برای درمان انواع بیماری‌های پوستی، روماتیسمی، بیماری‌های تنفسی مثل آسم و برونشیت، بیماری‌های زنان و... مناسب است و لذت گل‌بازی را نصیب‌تان می‌کند. علاوه بر این، به‌خاصر غلظت بالای نمک دریاچه، گردشگران می‌توانند تنی به آب بزنند و با شناورماندن روی آب، به آرامش برسند. کریستال‌های نمکی دریاچه، جذابیت آن را دوچندان کرده‌اند؛ به‌خصوص که با انباشت این کریستال‌ها روی هم، در برخی نقاط تپه‌های زیبا و درخشانی ایجاد شده است.

 

دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه

پلی از روی دریاچه می‌گذرد که چشم‌انداز زیبایی از دریاچه را پیشکش‌تان خواهد کرد. برای عبور از روی دریاچه ارومیه باید سوار بر خودرویتان شوید و از بزرگراه ارومیه-تبریز بگذرید.

دریاچه ارومیه

در فصل بهار و تابستان، بازار سفر به دریاچه ارومیه حسابی داغ می‌شود؛ اما با فرارسیدن پاییز و زمستان و برودت هوا، گردشگران کمتری به دیدن دریاچه می‌روند.

بهترین فصل سفر به دریاچه ارومیه چه زمانی است؟

فصل بهار و تابستان، بهترین زمان بازدید از دریاچه ارومیه است.

دریاچه ارومیه

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفته است: دریاچه ارومیه سال 1406 با تراز نرمال اکولوژیک خود یعنی 1274.1 متر، 14.7 میلیارد متر مکعب آب و 25 درصد شوری به جغرافیای شمال‌ غرب کشور برمی‌‌گردد و این اولین بار است که یک دریاچه خشک در دنیا احیا می‌شود.

امید است به زودی قلب آذربایجان به تپش بیفتند و رونق بگیرد.

 

آیا این خبر مفید بود؟
بر اساس رای ۱۰ نفر از بازدیدکنندگان

آخرین اخبار

ارسال نظر