معرفی خانه عباسیان کاشان | بازدید از خانه عباسیان کاشان

معرفی خانه عباسیان کاشان | خانه عباسیان کاشان + عکس و ادرس

خانه عباسیان کاشان از شاهکارهای معماری ایران محسوب می‌شود که در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد. خانهٔ عباسیان در سال‌های ۱۲۴۵ تا ۱۲۵۰ هجری در محله سلطان امیر احمد کاشان ساخته شده و از لحاظ معماری و تزئینات حائز اهمیت است و با شمارهٔ ۲۰۲۰ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده‌است.

معرفی خانه عباسیان کاشان | خانه عباسیان کاشان + عکس و ادرس

خانه عباسیان کاشان نمونه بارز معماری تمام عیار ایرانی است و توجه هر بیننده ای را به خود جلب می کند. در خانه عباسیان کاشان شاهد تلاقی انواع هنرهای ایرانی از گچبری‌های پرنقش‌ونگار تا نرده‌های سنگی حجاری‌شده و... خواهید بود. همه این ویژگی‌های منحصربه‌فرد باعث شده‌اند که خانه عباسیان کاشان نامزد دریافت جایزه زیباترین معماری ایران شود. در ویکی گردی سعی شده است تا شما را با بخش های مختلف این معماری بی نظیر آشنا کنیم.

خانه عباسیان کاشان

معرفی خانه عباسیان کاشان

خانه عباسیان از جاهای دیدنی کاشان است که از آن به‌عنوان شاهکار معماری ایران یاد می‌شود؛ از همین رو بین گردشگران داخلی و خارجی حسابی معروف است. این خانه تاریخی، از بناهای دوره قاجار محسوب می‌شود که در مدت‌زمان ۲۰ سال توسط حاج محمد ابراهیم تاجر کاشی، از تاجران معروف چینی و بلور در کاشان ساخته شد و کار ساخت آن از حدود سال ۱۲۴۵ هجری قمری آغاز شد. این خانه بزرگ با وسعت ۵۰۰۰ متر مربع و زیربنای ۷۰۰۰ متر مربعی، دارای پنج حیاط و پنج طبقه است.مجموعه تاریخی عباسیان، پنج حیاط و گودال باغچه دارد که پس از وفات مالک اولیه آن، به مرور زمان از هم تفکیک می‌شود و به‌صورت پنج خانه مستقل درمی‌آید.از بارزترین ویژگی‌های ارزشمند این بنای تاریخی می‌توان به تزیینات گچبری و نقاشی، رسمی‌بندی، مقرنس، یزدی‌بندی و گره‌سازی اشاره کرد که در اوج زیبایی و ظرافت، چشم هر بیننده‌ای را به خود خیره می‌کنند.

خانه عباسیان کاشان

تاکنون چهار باب این خانه خریداری و مرمت شده است که دو خانه به‌صورت گودال باغچه، یک خانه دو طبقه با حیاطی مسقف و یک خانه نیز در قالب حیاط سنتی حفظ شده‌اند. تفاوت عمده‌ این خانه با خانه‌هایی همچون طباطبائی‌ها و بروجردی، در نوع ساختمان آن است که گویی از دل زمین بیرون زده است؛ زیرا طبقه‌ اول آن پایین‌تر از سطح زمین قرار دارد.خانه عباسیان کاشان برخلاف ورودی غیر‌تجملاتی و ساده‌اش، در فضای داخلی با اوج هنر و معماری، هر بیننده‌ای را شگفت‌زده می‌کند. این خانه مطابق با اقلیم گرم و خشک منطقه، به‌صورت درون‌گرا ساخته شده و مساحت آن نیز به‌حدی زیاد است که حتی شاید هنگام گشت‌وگذار، راهتان را گم کنید. علاوه بر این، توجه ویژه‌ای به جزییات کاربردی فضاها شده؛ به‌طوری که حتی فضایی مستقل برای آویزان‌کردن گوشت در نظر گرفته شده تا دست گربه به آن نرسد.خانه عباسیان در سال ۱۳۷۷ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید و در حال حاضر تحت پوشش سازمان رفاهی تفریحی شهرداری کاشان است و بخشی از آن به بنیاد سهراب سپهری تعلق دارد.

خانه عباسیان کاشان

این خانه به‌لطف وجود یک رستوران سنتی می‌تواند لحظه‌های خوشی را برای شما به ارمغان آورد. علاوه بر این، امکانات دیگری نظیر کافی‌شاپ، فروشگاه عرضه سوغات کاشان، بستنی‌سرا و شربت‌سرا، پارچه‌بافی و قالی‌بافی و سرویس بهداشتی نیز در این مجموعه وجود دارد.

علت نام گذاری خانه عباسیان کاشان

یکی از نکته‌های جالب درباره خانه عباسیان، داستان نام‌گذاری آن است. همان‌طور که گفتیم این خانه دارای پنج حیاط با معماری منحصربه‌فرد است که هر یک نام خاص خود را دارد. بخش اندرونی را مسعودی فر، بخش بیرونی را عباسیان، بخش حوض‌خانه را حقانی، باغ خانه را تقوی و بخش خدمه را عباسی می‌نامیدند.پس از مرگ صاحب اولیه خانه، این مجموعه به پنج قسمت تقسیم شد و وراث آن را به افراد مختلف فروختند. تقریبا ۱۰۰ سال پیش بود که آقای عباسیان از تاجران فرش کاشان حیاط بیرونی را به مبلغ ۱۰۰۰ تومان خریداری کرد که در آن زمان اتفاق بزرگی محسوب می‌شد و نقل مجالس کل شهر شد و از آن زمان به خانه عباسیان شهرت یافت.

خانه عباسیان کاشان

بخش های مختلف خانه عباسیان کاشان

ورودی و هشتی

قبل از ورود به خانه عباسیان، این نمای ساده‌ بیرونی است که شما را متحیر می‌کند؛ به‌طوری که اصلا باور نمی‌کنید خانه‌ای تاریخی در این محل وجود داشته باشد.بخش‌های مختلف این مجموعه را می‌توان به سه بخش اصلی اندرونی، بیرونی و بخش خدمه تقسیم کرد که در اینجا به تشریح آن‌ها می‌پردازیم.

بخش بیرونی

بخش بیرونی شامل طبقه‌های بالا می‌شود که برای اسکان موقت مسافران، مهمانان تجاری و اقوام استفاده می‌شد. ضمن اینکه، اتاق‌های کار صاحب‌خانه نیز در این بخش قرار داشت. بخش بیرونی از قسمت‌های مختلفی نظیر اتاق آینه، سرپوشیده بزرگ، ایوان بهاره، اتاق‌های آینه، سرپوشیده کوچک و اتاق مرکزی تشکیل شده است. بخش‌هایی از طبقه‌های پایین نیز جزو بخش بیرونی محسوب می‌شوند.

خانه عباسیان کاشان

طبقه‌ های بالای بخش بیرونی

اتاق شاه نشین

اتاق‌های شاه‌نشین با تزیینات بسیاری همچون آینه‌کاری، گچبری، پنجره‌های رنگی و... مجلل‌ترین اتاق‌ها در خانه‌های قدیم به شمار می‌رفتند. آیینه‌کاری‌های زیبایی به‌شکل ستاره و ماه و شمسه مرکزی در سقف این اتاق‌ وجود دارد که نه‌تنها زیبایی خاصی به آن بخشیده‌ است، بلکه در طول شب با روشن‌شدن چراغ، بخشی از روشنایی اتاق‌ها را فراهم می‌کنند؛ همچنین انعکاس نور باعث ایجاد یک آسمان مجازی در سقف می‌شود.درهای «ارسی»، یکی دیگر از تزیینات اتاق شاه نشین است که به‌صورت عمودی باز و بسته می‌شود و بخش فوقانی آن‌ها دو جداره دارد. از آنجا که اتاق شاه نشین برای پذیرایی از مهمان‌های خاص و برگزاری مراسم‌های ویژه‌ای مثل عروسی استفاده می‌شد، به آن اتاق عروس نیز می‌گفتند.

خانه عباسیان کاشان

سرپوشیده بزرگ

ساختمانی دو طبقه و تاریخی با انواع پنجره و محل گذر

فضای موسوم به «سرپوشیده» برای جشن‌ها، مراسم مذهبی، عزاداری و… استفاده می‌شد و در واقع نقشی معادل اتاق‌های کنفرانس یا سالن‌های اجتماعات امروزی را داشت. فضای سرپوشیده دو طبقه دارد که طبقه بالا برای بانوان و طبقه پایین برای آقایان بوده است و تهویه هوای آن با کمک یک بادگیر انجام می‌شد.یکی از بخش‌های خاص سرپوشیده، سقف کلاه فرنگی آن است که از طریق پنجره‌های مشبکی به نام «پنجره‌های موشی»، نور داخل این فضا را تأمین می‌کند. از آنجا که سرپوشیده بزرگ در بخش بیرونی عمارت عباسیان قرار دارد، دارای تزیینات کمتری است.

خانه عباسیان کاشان

ایوان بهاره

ایوان بهاره همان طور که از نامش برمی‌آید، در فصول معتدل سال مورد استفاده بود و به‌وضوح می‌توان قرینه‌سازی را در این بخش مشاهده کرد؛ به‌عبارتی اگر با یک خط فرضی آن را به دو قسمت کنید، طرفین ایوان کاملا قرینه و مشابه هم هستند. در ضلع چپ ایوان، اتاق‌های متصل به سرپوشیده قرار گرفته‌اند و در ضلع راست آن، اتاقی وجود ندارد؛ هرچند زمین همسایه پشت ضلع راست قرار دارد و از آنجا که زمین این قسمت «قناسی» دارد، معمار سعی کرده است با اصل قرینه‌سازی، این عیب را بپوشاند و دو وجه را کاملا شبیه به هم بسازد.

خانه عباسیان کاشان

اتاق های آینه

اتاق‌های کوچکی در این بخش از خانه وجود دارد که ظاهرا به محل کار صاحب‌خانه اختصاص داشتند. جالب اینکه درهای کوچکی در پشت این اتاق‌ها قرار دارد که مستقیما به بیرون خانه می‌رسند. یکی دیگر از جذابیت‌های اتاق‌های آینه در این است که وقتی روبه‌روی یکی از درها بایستید، شاهد تکرار چارچوب درها خواهید بود؛ گویی که تصویری را در آینه‌های موازی شاهد هستید و همین تکرار، منظره‌ای دیدنی به وجود آورده است. بی‌دلیل نیست که به آن‌ها، اتاق‌های آینه می‌گویند.در پایین تمام درها، تخته‌ای به نام «جناب در» وجود دارد که شاید فکر کنید هنگام تردد باعث زحمت افراد می‌شد؛ اما در واقع وجود این بخش به چند دلیل بود است: علاوه بر ممانعت از ورود گرد و غبار و حشرات موذی و جلب توجه افراد برای درآوردن کفش‌های خود؛ به‌دلیل بلندبودن پای در و کوتاهی سقف آن، افراد چاره‌ای جز خم‌کردن سر خود نداشتند که همین موضوع نشانه‌ای از ادب و احترام به اشخاص داخل اتاق محسوب می‌شد.

خانه عباسیان کاشان

سرپوشیده کوچک

سرپوشیده کوچک که بین اندرونی و بیرونی قرار دارد و برای برگزاری برنامه‌های خصوصی‌تر استفاده می‌شد، درست شبیه به سرپوشیده بزرگ است؛ هرچند که تزیینات بیشتری دارد؛ به‌خصوص استفاده از دو رنگ تیره و روشن که همین تضاد رنگ‌ها، منظره جذابی خلق کرده است. در این بخش حلقه‌هایی مخصوص آویزان‌کردن وسایل روشنایی به چشم می‌خورد.

اتاق مرکزی

اتاق مرکزی به‌نوعی قلب این عمارت است و از همین رو تسلط و دید کافی به طرفین دارد؛ یعنی می‌توان‌ بخش اندرونی و بخش بیرونی را هم‌زمان زیر نظر داشت. همین ویژگی باعث شده بود که این اتاق به صاحب‌خانه تعلق داشته باشد. تزیینات زیبایی از گچبری‌ها تا پنجره‌های مشبک گچی و درهای ارسی، جلوه تحسین‌برانگیزی به آن بخشیده‌اند.

طبقه‌های پایین بخش بیرونی

از آنجا که در روزگاران گذشته آب قنات در تمام ساعات شبانه‌روز در دسترس مردم نبود و جیره‌بندی می‌شد، آب موردنیاز را در مخازن مخصوصی ذخیره می‌کردند. آب‌انبار خانه عباسیان مجهز به مخزن آب، چاه آب و چرخ چاه است که با کمک چرخ چاه، آب در مخزن ذخیره و سپس با روش‌های خاصی تصفیه و مصرف می‌شد. از نکته‌های درخورتوجه در این قسمت می‌توان به سیستم خنک‌سازی آب و عایق‌بندی اشاره کرد.

بخش اندرونی

اندرونی، محل زندگی روزمره افراد خانواده بود و به محارم تعلق داشت؛ از همین رو توسط راه‌ها و درهای مخصوصی از سایر بخش‌ها جدا شده بود تا نامحرم‌ها به آن دسترسی نداشته باشند. اتاقک مخفی و شاه‌نشین در طبقات بالای بخش اندرونی و بخش‌هایی نظیر سرویس‌های بهداشتی، سردر راه‌پله بخش اندرونی، حوض‌خانه، چاه آب، حیاط باغ، سرداب بزرگ، رخت‌شوی‌خانه و عبادتگاه در طبقه‌های پایین اندرونی قرار دارند.

خانه عباسیان کاشان

طبقه‌های بالای بخش اندرونی

اتاق شاه نشین

یک اتاق شاه‌نشین در قسمت اندرونی قرار گرفته است که سقفی مزین به طرح‌های شمسه و ستاره با تعداد زیادی آینه دارد. شومینه زیبایی هم در این اتاق به چشم می‌خورد که طرح‌های تزیینی اطراف آن با آب طلاکاری و رنگ‌های طبیعی ایجاد شده‌اند. فضای دو جداره بالای شومینه برای هدایت دود به بیرون بوده است و سوراخ‌هایی در پایین شومینه دیده می‌شود که با تزریق هوا به آتش به سوختن بهتر آن کمک می‌کرد.

خانه عباسیان کاشان

دریچه راه مخفی

در یکی از اتاق‌های اندرونی، یک دریچه راه مخفی با تعدادی پله در زیر آن وجود دارد که راه فرار خانه بوده است. اهالی خانه همچنین از این راه برای تردد به خانه‌ها و محله‌های اطراف و همین طور حمام عمومی استفاده می‌کردند.

 

اتاقک مخفی

در یکی از اتاق‌های اندرونی، دریچه‌ای متصل به یک اتاقک کوچک و تاریک وجود دارد که حدس و گمان‌های مختلفی درباره کاربری آن زده می‌شود که طبق یکی از آن‌ها، از این محل برای نگهداری اشیای قیمتی و گران‌قیمت استفاده می‌کردند. برخلاف باور عمومی که مکان‌های مخفی باید در زیرزمین و طبقه‌های پایین باشد، معمار این مجموعه با هنرمندی تمام، این مکان مخفی را در طبقه‌های بالا طراحی کرده بود.

طبقه‌های پایین بخش اندرونی

سرویس‌های بهداشتی قدیمی

توالت‌های قدیمی خانه عباسیان درست در پشت راه‌پله‌های ساختمان هستند؛ جایی که دید مستقیم به آن وجود نداشت، بوی بد آن نمی‌توانست آزاردهنده باشد و رفت‌وآمد کمی در آنجا انجام می‌شد. توالت‌ها طوری طراحی شده‌اند که بین توالت تا نزدیک‌ترین اتاق حداقل هفت قدم فاصله وجود دارد. در واقع طبق شرع، اگر پا نجس باشد با هفت قدم راه‌رفتن روی زمین پاک می‌شود.

سردر راه پله بخش اندرونی

سردر راه پله بخش اندرونی از آن جهت حائز اهمیت است که نقوش گچبری روی آن شامل شمعدان‌های بلورینی است که به شغل صاحب اول بنا اشاره دارد. در قدیم رسم بر این بود که شغل صاحب‌خانه در گچبری‌ها و تزیینات نمایش داده می‌شد تا تبلیغ کار او باشد که مشابه آن را می‌توانید در خانه طباطبایی‌ها ببینید که با طرح فرش مزین شده و همین طور خانه بروجردی‌ها که طرح سماور و ساعت دارد.

خانه عباسیان کاشان

چاه آب

برای آب‌رسانی در خانه عباسیان از آب قنات و همین طور دو چاه آب استفاده شده است که یکی از این چاه‌ها برای ذخیره آب و دیگری برای تامین آب باغچه‌ها، حوض‌ها و... به کار می‌رفت. آب این چاه‌های عمیق با کمک چرخ‌های مخصوصی بالا آورده می‌شد که دو سطل داشتند و این سطل‌ها در خلاف جهت هم حرکت می‌کردند. در ادامه، این آب در حوضچه‌های کناری ریخته می‌شد و از طریق کانال‌های زیرسطحی در ساختمان جریان می‌یافت.

خانه عباسیان کاشان

حوض خانه

از آنجا که شهر کاشان در مجاورت کویر قرار دارد؛ معماران قدیمی تلاش می‌کردند تا حداکثر استفاده را از معماری ببرند و با طراحی فضای حوض‌خانه، دمای ساختمان را تعدیل کنند و موجب خنک‌شدن ساکنان خانه شوند. وجود حوض‌ها و کانال‌های گردش آب در اطراف اتاق‌ها و همچنین کانال‌های متصل به بادگیر باعث ایجاد هوای مطبوعی در حوض‌خانه می‌شود که در مقایسه با سایر قسمت‌های بنا کاملا محسوس است. با این اوصاف می‌توان نتیجه گرفت که از این محل برای تفریح و خنک‌شدن در فصول گرم استفاده می‌کردند.

روشنایی حوض‌خانه از طریق نورگیر مرکزی تامین می‌شود و اتاق‌های مخصوصی در طرفین آن به چشم می‌خورد. آب قنات پس از عبور از حوض‌خانه، وارد یکی از اتاق‌های جانبی می‌شود که حوض کوچکی دارد و وجود کانال‌های آب در اطراف اتاق به خنکی فضای آن کمک می‌کند. این کانال‌ها با چنان دقتی عایق‌بندی شده‌اند که هیچ‌گونه نشتی آب نداشته باشند و صدمه‌ای به پایه‌ها و طبقات فوقانی وارد نکنند.

یکی دیگر از بخش‌های جذاب حوض‌خانه، درها و پنجره‌های آن است که با هنر گره چینی ساخته شده‌اند؛ به‌ این معنا که در ساخت آن‌ها از چسب و میخ استفاده نشده است و قطعه‌های چوب در یکدیگر فرو رفته‌اند. علاوه بر این، یک حیاط دو طبقه در حوض‌خانه وجود دارد که مستقیما به ورودی اصلی خانه منتهی می‌شود.

خانه عباسیان کاشان

حیاط باغ

حیاط باغ، محلی مملو از درختان سرسبز و حوض‌های آب است که محیط فرح‌بخشی را برای اهالی خانه ایجاد می‌کرد. این حیاط به‌همراه دو حیاط دیگر جزو سهم‌الارث آیت الله سید محمد علوی بروجردی، فرزند صاحب اولیه بنا بوده است که از حیاط حوض‌خانه به‌عنوان محل تدریس و از حیاط باغ برای اقامه نماز جماعت استفاده می‌کردند؛ به همین دلیل بین اهالی شهر به آسید محمد باغ یا سید باغ معروف است.

عبادتگاه

در خانه تاریخی عباسیان همه نوع امکانات لازم برای زندگی وجود دارد که از آن جمله می‌توان به عبادتگاه یا نوعی مسجد اشاره کرد. در پس سردابی که بین اندرونی و بیرونی قرار دارد، عبادتگاهی مزین به گچبری اسما مقدسه، آیات قرآن و ادعیه خودنمایی می‌کند. در این محل همچنین، تاریخ «سنه ۱۲۵۲» به‌عنوان تنها سند موجود در بنا است که سال اتمام ساخت عبادتگاه را نشان می‌دهد.

بخش خدمه

بخش خدمه که مختص خدمتکاران است، راه عبورومرور و حیاط جداگانه‌ای دارد و علاوه بر اتاق کار خدمه، شامل مطبخ و حیاط خدمه می‌شود.

مطبخ

مطبخ یا آشپزخانه برای پخت‌وپز استفاده می‌شد و در کنار تنور و اجاق، محل‌هایی برای نگهداری ظروف داشتند. یک حوض آب مجهز به کانال‌های ورود و خروج آب در مطبخ وجود دارد که از آن برای شستشو استفاده می‌کردند. جالب اینکه یک هواکش در بالای تنور و اجاق‌ها تعبیه شده بود که دود ناشی از پخت غذا را به بیرون منتقل می‌کرد. نورگیرهایی که به حیاط خدمه راه داشتند، این فضا را روشن می‌کردند که در حال حاضر مسدود هستند.یکی از دلایل شهرت عمارت تاریخی عباسیان، تزیینات به‌کاررفته در آن است؛ به‌طوری که انواع گچبری در گوشه‌وکنار آن خودنمایی می‌کند، از رسمی‌بندی تا کاربندی، یزدی‌بندی، مقرنس، مشبک، قطاربندی و... که نگاه هر بیننده‌ای را به خود جذب می‌کند. همان‌طور که گفتیم مجلل‌ترین بخش‌های این خانه، اتاق آینه و اتاق شاه‌نشین هستند که انواع و اقسام تزیینات را در خود جای داده‌اند.در این اتاق‌ها علاوه بر گچبری‌های زیبا که جذابیت آن را دوچندان کرده‌اند، شاهد آینه‌کاری، پنجره‌های گچی، درها و پنجره‌های رنگی و... خواهید بود. تزیینات اتاق شاه‌نشین، به‌خصوص آینه‌کاری‌های سقف و منشورهای شیشه‌ای آویزان از نخ‌های ابریشمی، اوج هنر دوران قاجار را به رخ می‌کشند.

خانه عباسیان کاشان

رستوران عباسی

رستوران عباسی که در حیاط پنجم خانه عباسیان قرار گرفته است، فضایی کاملا سنتی و تاریخی دارد که هر گردشگری را به وجد می‌آورد.از تابلوهای بی‌نظیر و تخت‌ها گرفته تا حوض‌های کوچک با فواره زیبا و فرش‌هایی با نقوش ایرانی و... همگی دست‌به‌دست هم داده‌اند تا در این محیط منحصربه‌فرد، اوقاتی به‌یادماندنی را سپری کنید. 

خانه عباسیان کاشان

تلفن خانه عباسیان کاشان: ۰۳۱۵۵۲۴۵۷۶۴

آدرس خانه عباسیان کاشان: استان اصفهان، کاشان، خیابان علوی، کوی سلطان امیراحمد (نمایش روی نقشه)

آیا این خبر مفید بود؟
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان

آخرین اخبار

ارسال نظر